CÁCH LẤY LẠI GIẤY CHỨNG NHẬN QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT (SỔ ĐỎ) KHI BỊ NGƯỜI KHÁC CHIẾM GIỮ KHÔNG HỢP PHÁP

1. Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ) có phải là tài sản không?

      Khoản 1 Điều 105 Bộ luật Dân sự năm 2015, Khoản 8 Điều 6 của Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam năm 2010, Luật Các công cụ chuyển nhượng năm 2005, Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất không thuộc tài sản.

      Khoản 16 Điều 3 Luật Đất đai năm 2013, Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất (sổ đỏ - gọi tắt là Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất) là chứng thư pháp lý để Nhà nước xác nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở, tài sản khác gắn liền với đất hợp pháp của người có quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và quyền sở hữu tài sản khác gắn liền với đất.

      Mục 1 Phần I Công văn số 02/GĐ-TANDTC ngày 19/9/2016 của Tòa án nhân dân tối cao giải đáp một số vấn đề về tố tụng hành chính, tố tụng dân sự hướng dẫn: “Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là quyết định hành chính; nếu thuộc một trong các trường hợp quy định tại khoản 2 Điều 3 Luật Tố tụng hành chính năm 2015 là đối tượng khởi kiện vụ án hành chính”.

      Như vậy, Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ) không phải là tài sản; Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ) là quyết định hành chính.

2. Có quyền lấy lại Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ) khi bị người khác chiếm giữ không hợp pháp không?

      Trước ngày 01/7/2016 – Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 chưa có hiệu lực, Công văn số 141/TANDTC-KHXX ngày 21/9/2011 của TANDTC quy định nếu có yêu cầu Tòa án giải quyết buộc người chiếm giữ trả lại Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thì Tòa án không thụ lý giải quyết.

      Tuy nhiên, kể từ ngày Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 có hiệu lực, Tòa án không được từ chối giải quyết vụ việc dân sự vì lý do chưa có điều luật áp dụng (khoản 2 Điều 4).

      Điều 164 của Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định như sau:      

     "1. Chủ sở hữu, chủ thể có quyền khác đối với tài sản có quyền tự bảo vệ, ngăn chặn bất kỳ người nào có hành vi xâm phạm quyền của mình bằng những biện pháp không trái với quy định của pháp luật.

     2. Chủ sở hữu, chủ thể có quyền khác đối với tài sản có quyền yêu cầu Tòa án, cơ quan nhà nước có thẩm quyền khác buộc người có hành vi xâm phạm quyền phải trả lại tài sản, chấm dứt hành vi cản trở trái pháp luật việc thực hiện quyền sở hữu, quyền khác đối với tài sản và yêu cầu bồi thường thiệt hại."
     Chiếu theo quy định trên, chủ sở hữu, chủ thể có quyền khác đối với thửa đất/nhà đất thì có quyền yêu cầu Tòa án giải quyết buộc người chiếm giữ trả lại giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, chấm dứt hành vi cản trở thực hiện quyền của người sử dụng đất.

     Như vậy, chủ sở hữu, chủ thể có quyền khác đối với tài sản có quyền khởi kiện ra Tòa án để lấy lại Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ) khi bị người khác chiếm giữ không hợp pháp; Tòa án không được quyền từ chối giải quyết với lý do chưa có điều luật áp dụng và Tòa án giải quyết theo Điều 164 Bộ luật Dân sự năm 2015.